Reklama

    Najbliższe wydarzenia

    Brak wydarzeń

    Niedobór cholesterolu

    Cholesterol jest sterolem podstawowym dla życia i znajduje się prawie w każdej komórce zwierzęcej. Cholesterol jest częścią naszej struktury komórkowej i chroni nasze tkanki. Wiele ludzi obawia się wysokiego cholesterolu i na nim koncentruje swoją uwagę, i nigdy nie zwraca uwagi na jego niskie poziomy i negatywne tego skutki. Jak wszystko w naturze, równowaga jest kluczowa.

    Wysoki poziom cholesterolu jest wiązany z większym prawdopodobieństwem zaburzenia krążenia, ale mniej znane jest powiązanie niskiego cholesterolu ze słabym zdrowiem i wieloma chronicznymi zaburzeniami. Ostanie badania mocno sugerują, że niższy cholesterol nie gwarantuje dłuższego życia.

    Cholesterol pełni kilka ważnych funkcji w metabolizmie: jest kluczowym czynnikiem składowym wszystkich ścian komórkowych i dostarcza budulca witaminie D oraz hormonom płciowym i nadnerczy jak również kwasom żółciowym, które pomagają przyswajać witaminy rozpuszczalne w tłuszczu. Większość cholesterolu tworzy się w wątrobie i jest on tak istotny dla metabolizmu, że - w razie potrzeby – może być syntezowany z innych kwasów tłuszczowych lub glukozy.

    Mózg jest najbardziej bogatym w cholesterol organem

    Cholesterol syntezowany w mózgu jest podstawowym składnikiem mieliny, która otacza każdą komórkę nerwową jak ochronny futerał. Utrata mieliny wskutek choroby lub urazu nieuchronnie powoduje zaburzenia neurologiczne. Zarówno neurony jak i komórki glejowe w centralnym układzie nerwowym zawierają niezwiązany cholesterol jako integralna część ich ścian komórkowych.

    Cholesterol i choroby krążenia

    Wysoki cholesterol może być kojarzony z powstawaniem zaburzeń krążenia, ale cholesterol może być odkładany jako „łatki” w naczyniach krwionośnych w stanie zapalnym lub uszkodzonych, szczególnie w tętnicach wieńcowych. Makrofagi wyszukują cząstki cholesterolu oraz inne szczątki komórek i mogą tworzyć „spienione komórki”, które akumulują się w ścianie tętnicy i tworzą nacieki miażdżycowe. Ocena stanu zapalnego np. badaniem białka C-reaktywnego (CRP) lub poziomu homocysteiny są lepszymi wskaźnikami prawdopodobieństwa wystąpienia choroby krążenia.

    Homocysteina jest niestrukturalnym aminokwasem niezwiązanym z białkami, które jest wytwarzane w wyniku metabolizmu metioniny, podstawowego aminokwasu. Homocysteina może być przetransformowana z powrotem do metioniny przy wykorzystaniu kwasu foliowego i witaminy B12 jako współczynników.

    Niski cholesterol

    Zrozumienie konsekwencji zdrowotnych niższego poziomu cholesterolu pomaga przestudiowanie poważnych genetycznych zaburzeń, które uniemożliwiają syntezę cholesterolu w organizmie. Niski cholesterol wiąże się z większym ryzykiem samobójstwa, gwałtownego zachowania, zaburzeń nastroju (np. depresja), chorobą Parkinsona, zaburzeniami dwubiegunowymi, zwiększoną śmiertelnością z powodu raka. Niski cholesterol to również niedobór manganu, celiaklia, nadczynność tarczycy, choroby wątroby, złe przyswajanie i niedożywienie.

    Cholesterol LDL chroni organizm ludzki przed infekcjami. LDL na działanie ochronne przeciwko endotoksynom wytwarzanym przez gronkowca, czego nie potrafi HDL. Badania na Uniwersytecie w Pittsburghu wykazały, że młodzi i w średnim wieku mężczyźni, którzy mieli LDL poniżej 4,14 mmol/l (160 mg/l) mieli znacznie mniej (ogólnie) białych krwinek niż mężczyźni w LDL powyżej 4,14 mmol/l (160 mg/l).

    Poziom cholesterolu może wpływać na aktywność serotoniny w mózgu. Serotonina jest neuroprzekaźnikiem związanym z nastrojem, niski poziom serotoniny łączy się z zachowaniem depresyjnym, gwałtownym i aspołecznym. Istnieje kilka teorii na temat wpływu cholesterolu na poziom serotoniny. Najprostsze wytłumaczenie tego efektu to, jeśli jest niedobór cholesterolu w komórkach nerwowych, serotonina nie może we właściwy sposób związać się ze swoimi receptorami. Cholesterol również stabilizuje receptory innego hormonu odpowiedzialnego za więzi społeczne – oksytocyny.

    We wcześniejszych badaniach, dekady temu, wskazywano na zwiększone prawdopodobieństwo śmierci w populacji o najniższym poziomie cholesterolu. Spadający poziom cholesterolu uważany być za oznakę zwiększonej śmiertelności i budził kontrowersję, czy jest on oznaką jakiejś chronicznej choroby, czy też powoduje te choroby.

    Badanie zwane zaawansowanym profilem cholesterolowym jest bardzo użyteczne dla dorosłych, u których niski cholesterol może być prawdopodobną przyczyną zaburzeń nastroju lub choroby zakaźnej. Historycy medyczni zauważyli, że gruźlica była niezbyt rozpowszechnioną chorobą aż do czasu Wielkiego Kryzysu, podczas którego wysokocholesterolowe pożywienie było dla wielu ludzi niedostępne z powodów finansowych. Wśród wegetarian odnotowuje się wyższą zapadalność na gruźlicę niż wśród ludzi jedzących mięso. Jest dwa razy bardziej prawdopodobne, że kobiety w ciąży z niskim poziomem cholesterolu urodzą dzieci przedwcześnie lub dzieci z małogłowiem.

    Zaawansowany profil cholesterolowy oprócz badania całkowitego cholesterolu zawiera badania apolipoproteiny A-I, apolipoproteiny B, lipoproteiny oraz homocysteiny.

    Lipoproteiny są „załącznikiem” białka przenoszącego tłuszcz nierozpuszczalny w wodzie (cholesterol i trójglicerydy) w układzie krwionośnym i przez ściany komórkowe i mitochondrialne. Apolipoproteiny mają budowę jak detergenty, która pozwala im na wzajemną interakcję z wodnistą krwią na zewnątrz i z wiązaniem tłuszczy wewnątrz. Te specjalistyczne proteiny również pełnią funkcję współczynników dla enzymów i niektórych receptorów (receptorów wpływających na kontrolę syntezy, transportu i metabolizmu cholesterolu).

    Całkowity cholesterol ma takie same przedziały prawidłowych wartości we wszystkich panelach lipidowych. Niskie wartości (mniej niż 4,14 mmol/L; 160 mg/dL) związane są z genetyczną chorobą metabolizmu cholesterolu.

    W Chinach, gdzie średni poziom cholesterolu jest dużo niższy niż w świecie zachodnim infekcja wirusem chronicznego zapalenia wątroby typu B jest wszechobecna. Nosiciele wirusa HBS, ale nie osoby z wyleczonym zapaleniem typu B, mają znacznie niższy cholesterol niż nie-nosiciele, co sugeruje związek przyczynowo-skutkowy. Zapalenie i wyższy poziom cholesterolu prawdopodobnie przyczyniają się do zwiększenia ryzyka choroby krążenia. Genetyczna choroba metabolizmu cholesterolu i lipidów jest mocno związana ze zwiększonym występowaniem choroby krążenia.

    Apolipoproteina A-I (Apo A-I) – główny składnik białkowy HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości zwanej „dobrym cholesterolem”) stanowi ok. 65% wszystkich białek składających się na HDL. Apo A-I wywołuje estryfikację lub wiązanie wolnego cholesterolu z długołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi. To jest forma, w której cholesterol może być przetransportowany z powrotem do wątroby, zmetabolizowany i wydalony z żółcią. Wartości Apo A-I zmniejszają się w czasie infekcji.

    Apolipoproteina B (Apo B) – główny składnik białkowy LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości, zwanej „złym cholesterolem”) wynosi ok. 95% wszystkich białek występujących w LDL. Apo B jest niezbędna dla zajścia reakcji receptorami LDL w wątrobie i na ścianach komórkowych i jest zaangażowana w transport cholesterolu z wątroby do komórek. Ostatnio, Instytut Umysłu stwierdził, że niskie wartości Apo B wiążą się z autyzmem, przy czym najniższe wartości stwierdzono u osób autystycznych nisko-funkcjonujących.

    Lipoproteina A (Lp(a)) – jest zmodyfikowaną wersją LDL zawierającą Apo B i unikalną proteinę, apolipoproteinę a połączoną przez mostek dwusiarczkowy. Wysokie wartości implikują prawdopodobieństwo powstania choroby krążenia, choroby Alzheimera, choroby Crohna i artretyzmu reumatoidalnego. Niskie wartości stwierdzono u osób z autyzmem, którzy mieli wyższe poziomy apoliporoteiny E epsilon – wariantach 4 genów, które są kojarzone z ryzykiem wystąpienia choroby Alzheimera. Lipoproteina (a) jest biochemicznie niezwiązana z apolipoproteiną A.

    Homocysteina (Hcy) jest aminokwasem zawierającym siarkę, który jest przetwarzany w metioninę w cyklu, w którym niezbędna jest witamina B12 i kwas foliowy. Rola homocysteiny jest wciąż badana, ale jej wysokie poziomy sugerują, że niezbędna jest suplementacja witaminą B12 i kwasem foliowym. Zaburzenie genetyczne zwane homocystonurią powoduje masywną miażdżycę u młodych ludzi, chociaż nieznany jest mechanizm, w jaki homocysteina powoduje zwężenie i stwardnienie tętnic. Nienormalnie wysokie wartości odnotowano zawałach, chorobie krążenia i chorobie Alzheimera.

    SLOS

    Dr Richard Kelly, lekarz-badacz zatrudniony na Uniwersytecie Johna Hopkinsa, zauważył równolegle z kolegami, że objawy autystyczne występujące w genetycznym zaburzeniu SLOS szybko zaniknęły po suplementacji cholesterolem. Niektóre z poprawionych zachowań to spanie w nocy, pokonywanie zachowań odbiegających od normy, nauka chodzenia, mowa, zachowania społeczne w stosunku do członków rodziny. Ponadto inne korzyści suplementacji cholesterolem obejmowały mniejsza ilość infekcji, mniej wysypek, znaczny spadek zachowań autoagresywnych, poprawa napięcia mięśniowego, zmniejszenie nadwrażliwości dotykowej, szybsze tempo wzrostu i ogólna poprawa zachowania. Rodzice odnotowali, że u ich dzieci znacznie zmniejszyły się zachowania autystyczne, nawet niektórzy niemówiący dorośli zaczęli mówić po raz pierwszy w życiu – wszystko w ciągu kilku dni brania suplementów cholesterolowych. Te zmiany wystąpiły zanim wzrosły wartości cholesterolu we krwi, co wskazuje, że poprawa może być rezultatem tworzenia się pochodnych cholesterolu – czyli hormonów steroidowych i soli żółci.

    Zespół Smith-Lemli-Opitz (SLOS) jest autosomalnym recesywnym zaburzeniem genetycznych związanym z autyzmem, wieloma deformacjami i opóźnieniem umysłowym, opisanym przez Smitha Lemliego i Opitza. Zespół ten (SLOS) polega na braku reduktazy 7-dehydrocholesterolu (7DHC), enzymu odpowiedzialnego za katalizę na ostatnim etapie syntezy cholesterolu.

    Jako efekt niedoboru tego enzymu 7-dehydrocholesterol akumuluje się i poziom całkowitego cholesterolu dramatycznie obniża się. Chociaż niektóre dzieci z zespołem SLOS mają poważne fizyczne deformacje, wiele jest tylko delikatnie dotkniętych i zachowania autystyczne są jedynymi widocznymi zaburzeniami. Testy biochemiczne w kierunku tej choroby są wykonywane dość rzadko, więc możliwe jest, że jest wiele niezdiagnozowanych dzieci ze SLOS, które nie wykazują fizycznych deformacji. Jako efekt niedoboru tego enzymu osoby z tym zaburzeniem mają ekstremalnie niskie wartości cholesterolu, ale bardzo duże wartości 7-dehydrocholesterolu. Najniższa zanotowana wartość cholesterolu we krwi u osoby ze SLOS wynosiła poniżej 0,03 mmol/l (mniej niż 1 mg/dL), podczas gdy przeciętne wartości cholesterolu wahają się między 3,88 a 6,47 mmol/l (150-250 mg/dl).

    Poziom cholesterolu jest niewystarczający u osób ze SLOS, zatem nie mogą powstać żadne z normalnych steroidowych hormonów i soli żółciowych wytwarzanych z cholesterolu. Jednak, odbiegające od normy formy tych hormonów mogą być wytworzone z 7-DHC. Należy przypomnieć, że cholesterol jest głównym elementem mieliny, która jest materiałem ochronnym, bardzo ważnym dla funkcji nerwowych (szczególnie w mózgu). Osoby ze SLOS charakteryzują się różnym stopniem zdolności poznawczych od dolnej granicy normy intelektualnej do głębokiego upośledzenia umysłowego. Osoby te ponadto cechują się sensoryczną hiperreaktywnością, drażliwością, nerwowością, upośledzeniem językowym, zaburzeniem cyklu spania, zachowaniami autoagresywnymi i zachowaniami ze spektrum autyzmu. Wg jednego badania blisko 50% dzieci ze SLOS spełniało kryteria autyzmu, wg innych badań 86% dzieci ze SLOS miało zaburzenia ze spektrum autyzmu. Wiele z zaburzeń zachowania w zespole SLOS znacznie poprawiło się w odpowiedzi na suplementację cholesterolem.

    Dawki cholesterolu stosowane w terapeutycznych próbach różniły się i wynosiły od 20 do 300 mg/kg masy ciała dziennie. W niektórych przypadkach SLOS leczenie polegało również na włączeniu suplementacji kwasami żółciowymi. We wczesnych badaniach stosowano 50 mg/ kg m.c krystalicznie czystego cholesterolu i wykazywano korzystne efekty takiej kuracji. Inne opcje suplementacji cholesterolem to stosowanie żółtek jajka, bitej śmietany i tłuszczu masłowego. Pojedyncze żółtko zawiera ok. 250 mg cholesterolu. Dorosły ważący 100 kg z zespołem SLOS musiałby zjadać 40 żółtek dziennie, by zaspokoić potrzeby organizmu w cholesterol, tzn. dostarczyć 100 mg/kg m.c. Dziennie. Dodatkowo części mięsne, jak wątroba i nerki, są szczególnie bogate w cholesterol. 85 g wątróbki wołowej zawiera ok. 372 mg cholesterolu. Podobna porcja móżdżku zwierzęcego ma prawie 3 razy więcej tego związku.

    Korzyści płynące z suplementacji cholesterolu u osób ze SLOS:

    • rozpoczęcie chodzenia

    • rozpoczęcie biegania

    • poprawa rośnięcia

    • mniej infekcji

    • mniejsza wrażliwość na światło UV

    • zwiększona uwaga

    • ustanie uderzania głową

    • mniejsza nadwrażliwość dotykowa

    • lepsze zachowania społeczne

    • poprawa zachowania

    • rozpoczęcie mówienia (mówienie pojawiło się u dorosłych, który nigdy wcześniej nic nie powiedzieli)

    • osoby porozumiewające się werbalnie powiedziały, że czują się lepiej

    • poprawa następuje w kilka dni po wprowadzeniu suplementacji

    • zmniejsza drażliwość

    • większe napięcie mięśniowe

    Dr Tierney wraz z kolegami zaangażowanymi w badanie SLOS chcieli stwierdzić, czy niedobór cholesterolu jest również powszechny w „zwykłym” autyzmie. Przebadali przypadki niedoboru cholesterolu w próbkach krwi z grupy osób ze spektrum autyzmu pochodzących z rodzin, w których był przynajmniej jeden autystyczny pacjent ale bez SLOS. Wykorzystując wielce dokładny chromatograf gazowy / spektometr masowy, uzyskano 100 wyników cholesterolu, 7-DHC i związanych z nimi molekuł. Chociaż żadne wartości nie odpowiadały wartościom SLOS, 19 próbek (19%) wykazało cholesterol niższy niż 2,59 mmol/l (100 mg/dl), czyli o wiele niższy niż u zdrowych dzieci w tym samym wieku. Ponadto naukowcy wykazali, że cholesterol był niższy nie z powodu braków w diecie, ale z powodu zmniejszonej produkcji w organizmie. Wyniki potwierdzili inni lekarze w swoich badaniach.

    W badaniach Great Plains Laboratory (jak również w badaniach dr Kelly) ekstremalnie niskie wartości cholesterolu definiowane są poniżej 5-tego centyla normalnych dzieci (mniej niż 2,59 mmol/l; 100 mg/dl), co określono w narodowym studium Centrum Kontroli nad Chorobami (Center for Disease Control). Wynik tych badań był podobny: bardzo niski cholesterol wykazano w 17,5% przypadków. Ponadto 57.5% osób miało wartości cholesterolu niższe niż 4,14 mmol/l (160 mg/dl). Narodowy Instytut Zdrowia (w USA) wyciągnął wnioski już w 1990 roku na podstawie 19 meta-analiz, że mężczyźni i kobiety (w mniejszym stopniu) przy poziomie cholesterolu 4,14 mmol/l (160 mg dl) cechują się ok. 10-20% większym wskaźnikiem śmiertelności niż osoby z cholesterolem w granicach 4,14 – 5,15 mmol/l (160 – 199 mg/dl). Ludzie z niższymi wartościami cholesterolu mieli większe prawdopodobieństwo umrzeć na raka (głównie płuc i krwi), zaburzenia oddychania i trawienia, gwałtownie (samobójstwo, uraz). Ciekawe jest, że tylko jedno autystyczne dziecko w powyższych badaniach miało bardzo przekroczoną normę cholesterolu: 8,79 mmol/l (340 mg/dl).

    T\koncepcja „dobrych” i „złych” substancji pokarmowych zależy od wielu okoliczności indywidualnej osoby. Dużo informacji przekazywanych do publicznej wiadomości jest zbyt uproszczona. Dla osoby na pustyni umierającej z pragnienia każda woda jest bardzo dobra,. Natomiast dla osoby, która właśnie wypiła 8 litrów wody, wypicie każdej kolejnej szklanki może skończyć się fatalnie. Koncepcja złego i dobrego cholesterolu przypomina tę analogię.

    Rodzaj cholesterolu związany jest z lipoproteinami o wysokiej gęstości, który pomaga usuwać cholesterol z niektórych tkanek został nazwany „dobrym cholesterolem” czyli HDL. Cholesterol związany z lipoproteinami o małej gęstości, który transportuje cholesterol do potrzebujących tkanek nazwany został „złym cholesterolem” czyli LDL. Jeśli jednak tkanki pewnej osoby mają ogólny niedobór cholesterolu, to zarówno LDL jak i HDL są dobre dla tej osoby.

    Dlatego suplement z oczyszczonego cholesterolu nie może być ani „dobrym” ani „złym”, to organizm nada mu odpowiednią funkcję i rozdysponuje go tak, jak potrzebuje najbardziej. Jesłi osoba ma odpowiednią ilość cholesterolu, nie potrzebna jest dodatkowa suplementacja.

    Nieprawidłowości w metabolizmie cholesterolu występujące w SLOS i autyzmie mogą również zaburzać funkcję rozwoju białka sygnalizującego rozwój, o dziwnej nazwie „jeż dźwiękowy” (sonic hedgehog – SHH). Nazwa ta pochodzi od postaci z popularnej gry video Sega Genesis.

    Cholesterol musi związać się kowalentnie z SHH, aby SHH mogło prawidłowo funkcjonować. Ponadto niektóre formy SHH zawierają zarówno cholesterol jak i kwas tłuszczowy (kwas palmitynowy), które są kowalentnie przyczepione do tego białka. Przyłączenie się cholesterolu aktywuje SHH, bez tego funkcjonowanie proteiny SHH jest zaburzona.

    Codzienna suplementacja wysokocholesterolowym pożywieniem, jak żółtka jajek, może okazać się pomocna do wypróbowania przez kilka miesięcy u dzieci ze spektrum autystycznym, które mają poziom cholesterolu niski (poniżej 24,14 mmol/l; 160 mg/dl). Niestety, alergia na jajko jest w autyzmie dość powszechna i może się zwiększyć przy diecie bogatojajecznej, również nie wszystkie dzieci lubią jajka.

    Funkcje SHH :

    1. odgrywa główną rolę w kształtowaniu rozwoju, szczególnie układu nerwowego i kostnego

    2. ważny we wzroście i różnicowaniu szeregu typów komórek, łącznie z rozwojem komórek limfocytowych T w grasicy

    3. Neurony Purkinje wydzielają SHH, aby utrzymać podział prekursorów neuronów ziarnistych w warstwie ziarnistej zewnętrznej w procesie rozwoju mózgu. Nieprawidłowy rozwój móżdżku, zwłaszcza rozwój komórek Purkinjego, łączony jest z autyzmem.

    4. SHH jest białkiem regulującym transkrypcje, wpływającym na to, które geny funkcjonują w danym momencie. SHH uczestniczy w procesie rozdzielenia pojedynczego obszaru unerwienia ocznego na obszar dwustronny. Pewne mutacje genu SHH mogą wywołać wykształcenie cyklopiego, pojedynczego oka, położonego centralnie w środku czoła.

    5. Pewne mutacje genu SHH wywołują poważne zaburzenie czynności mózgu, mające wpływ na linie środkową twarzy oraz układu nerwowego. Zaburzenie to charakteryzuje się rozszczepem wargi i podniebienia, pojedynczym siekaczem przyśrodkowym oraz upośledzeniem zróżnicowania mózgu. Inne mutacje wywołują jedynie zaburzenia behawioralne.

    6. Różne poziomy SHH powodują tworzenie się różnych typów komórek w rozwijającym się zarodku. Odgrywa ważna role w rozwoju kończyn. Brak wystarczającej ilości cholesterolu umożliwiającej aktywacje SHH w SLOS może być przyczyna nieprawidłowości w budowie palców nóg oraz rąk, które często występują w SLOS.



    Dlaczego mózg potrzebuje cholesterolu?

    Istnieje bezpośrednia korelacja między koncentracją cholesterolu w mózgu, szczególnie w mielinie, a jego funkcjami. Mózg jest organem najbardziej bogatym w cholesterol. W centralnym układzie nerwowym (CUN) właściwie cały cholesterol (99,5%) jest w wolnej lub nieestryfikowanej postaci (niezwiązany z kwasami tłuszczowymi). Uważa się, że większość cholesterolu (70%) obecnego w CUN umieszczona jest w osłonie mielinowej (materiale izolującym włókna nerwowe) oraz w plazmie błony astrocytów (komórki mózgowe) i w neuronach. Połowa istoty białej mózgu, która zawiera aksony nerwowe pozwalające na transmisję sygnałów mózgowych, może być złożona z bogatej w cholesterol mieliny.



    Źródła:

    1. E Tierney, I Bukelis, R Thompson, K Ahmed, A Aneja, L Kratz, and R Kelley Abnormalities of Cholesterol Metabolism in Autism Spectrum Disorders. American Journal of Medical Genetics Part B (Neuropsychiatric Genetics) 141B:666–668 (2006)

    2. Tierney E, Nwokoro NA, Kelley RI Behavioral phenotype of RSH/Smith-Lemli-Opitz syndrome. Ment Retard Dev Disabil Res Rev 2000;6(2):131-4

    3. Sikora DM, Pettit-Kekel K, Penfield J, Merkens LS, Steiner RD. The near universal presence of autism spectrum disorders in children with Smith-Lemli-Opitz syndrome. Am J Med Genet A. 2006 Jul 15;140(14):1511-8.

    4. Modai I et al. Serum cholesterol levels and suicidal tendencies in psychiatric inpatients. J Clin Psychiatry. 1994 Jun;55(6):252-4.

    5. Cassidy F, Carroll BJ. Hypocholesterolemia during mixed manic episodes. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2002 Jun;252(3):110-4.

    6. Perez-Guzman C, Vargas, MH, Quinonez, F, et al. A cholesterol-rich diet accelerates bacteriologic sterilization in pulmonary tuberculosis. Chest 2005; 127: 643-651.

    7. Glueck CJ, et al Hypocholesterolemia, hypertriglyceridemia, suicide, and suicide ideation in children hospitalized for psychiatric diseases. Pediatr Res. 1994 May;35(5):602-10.

    8. 17:00 22 January 2007, NewScientist.com news service, Aria Pearson, http://www.newscientist.com/article/dn11005-protecting-fetuses-from-mothers-who-drink.html.

    9. http://www.greatplainslaboratory.com